چرا پیشوک؟
پیشوک یکی از نامهای کردیِ «جوغاسم» است؛ زعفرانی وحشی با پیازی خوراکی که با آب شدن برفها از خاک سر برمیآورد و مردم زاگرس در سالهای خشکسالی و قحطی به آن پناه میبردند. این گیاه دستکم ۴۷ نام محلی در ۱۲ استان ایران دارد.
یک سالِ پیشوک
گیاهی که بیشتر سال زیر خاک است و فقط دو بار خودش را نشان میدهد.
برگ
برگهای باریک با نوار سفید میانی، همراه آب شدن برفها بیرون میآیند. فصل کندن پیاز همین است.
خواب
برگها خشک میشوند و گیاه زیر خاک میخوابد. دیگر نمیشود جایش را پیدا کرد.
گل
وقتی صحرا خشک و خارزار است، گلی بنفشِ کمرنگ با سه کلالهٔ سرخ، شبیه زعفران، باز میشود.
۴۷ نام برای یک گیاه
از مرند تا ممسنی، هر منطقه این گیاه کوچک را به نام خودش میشناسد، و همین نامها قلمرو رویشش را نشان میدهند.
پژوهش دکتر مرتضی فرهادی
آنچه در این صفحهها آمده بر پایهٔ سالها پژوهش میدانی دکتر مرتضی فرهادی، مردمشناس و استاد دانشگاه علامه طباطبایی، و دانشجویان همکار ایشان است. اعتبار این دانستهها از آنِ ایشان است.
جوغاسم در جهان
نامها در زبانهای دیگر، کتابها و مقالهها، شعر و ترانه، و آنچه علم امروز میگوید.
خواندن ← نقشهنقشهٔ نامها
هر ۴۷ نام محلی، روی نقشهٔ ایران، به تفکیک شهرستان.
دیدن ← هشداربا گل حسرت سمی اشتباه نگیرید
نامهای محلی میان جوغاسم خوراکی و کلشیکوم سمی مشترک است. نشانههای تشخیص را بخوانید.
نشانهها ←